Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması

Tanzimat edebiyatının iki büyük şairi Namık Kemal ve Ziya Paşa arasında yaşanan edebiyat ve fikir tartışması, edebiyatımızda yazar kavgaları arasındaki yerini korumaktadır.

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması

Edebiyatımız, derinlikli tarihi münakaşalarla doludur. Tanzimat Fermanı’yla beraber Osmanlı’da başlayan yenileşme hareketleri her alanda olduğu gibi edebiyatta da kendini göstermişti.

Tanzimat’la tanıştığımız roman ve diğer edebi türlerin yayınlanması tartışmaları da beraberinde getirdi. Yazarların, şairlerin kendi aralarında verdikleri kavgalar edebiyatımızın tuzu, biberi olmuştur.

Kimi kavgalar eserler üzerinde verilirken, bazıları da yazarların birbirleriyle olan ideolojik farklılıktan kaynaklanıyordu.

Nâmık Kemal ve Ziya Paşa, edebiyatçı kimlikleriyle beraber, aynı zamanda yaşadıkları devrin aydın sorumluluğuna sahip entelektüel birer şahsiyeti olarak memleketin içine düştüğü kötü gidişatı değiştirmek üzere siyasî bir mücadeleye de girerler.

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması #1

Ziya Paşa

YENİ OSMANLILAR CEMİYETİ

Osmanlı İmparatorluğu'na, Batı ülkelerindekine benzer meclisli bir rejim getirmek amacıyla 1865 yılında kurulan gizli Yeni Osmanlılar Cemiyeti İçinde fiilen yer alan Nâmık Kemal ve Ziya Paşa, siyasî ve fikrî mücadeleleri uğrunda vatanı terk edip Avrupa'da yaşadı.

Birbirlerine zor zamanlarda destek oldular. Tek amaçları Osmanlı'nın da Batı uygarlığını yakalaması ve bu yönde ilerlemesiydi. Avrupa'da değişik faaliyetlerde bulunan iki münevverin arası, eski ve yeni edebiyat anlayışı uğruna bozulacaktı.

Ziya Paşa ve vatan şairi Nâmık Kemal’in kavgası ise, tamamıyla edebiyat odaklı bir tartışmadır. Edebiyatımızda yazar kavgalarında bugün iki büyük şairi ele alacağız.

Bakalım iki dostun aralarını açan mesele neymiş…

HARABAT

Ziya Paşa’nın 1875 yılında yayınlanan muhtevasında Türk, Arap, İran ve Çağatay sahasında yazılmış şiirlerden seçmelerin yer aldığı 3 ciltlik Divan edebiyatı antolojisidir.

Şiirin öne çıkan özelliği ise manzume olarak kaleme alınmasıdır. Bu aynı zamanda edebiyat tarihi açısından 9 bölümden oluşan önsözdür.

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması #2

Harabat, Osmanlıca

ŞİİR VE İNŞA

Ziya Paşa, eserinde şiir, edebiyat, şair, yazarlar hakkında kişisel fikriyatını paylaşır. Ziya Paşa, daha önce bizzat kendisinin çıkarttığı Hürriyet gazetesinde 1868 yılında Şiir ve İnşa makalesinde edebiyatımızın Arapça ve Farsça egemenliğinde kurtulmasını dile getirir.

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması #3

Namık Kemal

ATEŞLİ TARTIŞMALAR

Ziya Paşa, Harabat’ta, Osmanlıca’nın zenginleşmesi gerektiğinden dem vururken, aynı zamanda Divan edebiyatını över. Ziya Paşa’nın bir süre önce halk edebiyatını savunması kendi içerisinde çelişkiye neden olur.

Paşa’nın Harabat eserinde bunu dile getirmesi dönemin münevver ve yazarları arasında ateşli tartışmalara sebebiyet verir.

TAHRİB- İ HARABAT

Tanzimat aydınlarının da kısa sürede dâhil olduğu kalem kavgasında öne çıkan isim ise, vatan şairi Nâmık Kemal olur.

Ünlü şair, Tahrib-i Harabat adlı eserinde şunu yazar;

Eskilerden Ahmed ve Necati
Gönlü kırık ve serseri Zati
Türkçe söyleyişe temel koymuşlar
Gerçi temeli güzel koymuşlar

Şair, bu dizelerinde Divan edebiyatını yerer. Ahmet, Necati dediği kişiler ise, Divan edebiyatının önemli temsilcilerinden olan Ahmedi ve Necati adlı şairlerdir.

Nâmık Kemal, Tahrib-i Harabat’ı 1875’te yazar ve o dönemde Magosa’da sürgün hayatı yaşamaktaydı. Nâmık Kemal, Ziya Paşa’yı eski edebiyatı horlamakla suçlar.

Vatan şairi aynı eserinde, Ziya Paşa’nın Şiir ve İnşa makalesinde halk edebiyatı taraftarı olduğunu fakat Harabat’ta Divan edebiyatını savunarak eskiye olan özlemini dile getirdiğini yazar. Bu Kemal’e göre büyük çelişkidir.

Nâmık Kemal ile Ziya Paşa’nın Harabat ve Tahrib-i Harabat tartışması #4

Tahrib –i Harabat'ı, Nâmık Kemal’in yeni bir edebiyat hareketi başlatma isteği olarak da okuyabiliriz.

Ergül Tosun

Kitap sayfası için iletişim: ergul.tosun@ensonhaber.com

İlginizi Çekebilir
Meral Akşener'den sigara itirafı: Günde 2.5 paket içiyordum bıraktım
Meral Akşener'den sigara itirafı: Günde 2.5 paket içiyordum bıraktım
380 YORUM
Gündem
Şiddet görüntüleri davasında Ümitcan Uygun'un cezası belli oldu
Şiddet görüntüleri davasında Ümitcan Uygun'un cezası belli oldu
420 YORUM
3. Sayfa
Düzenli kripto getirileri için ücretsiz kaydolun!
ADVERTORIAL
CryptoTrader
Ahmet Davutoğlu Amasya’da cuma çıkışı yuhalandı
Ahmet Davutoğlu Amasya’da cuma çıkışı yuhalandı
605 YORUM
Gündem
AK Parti'den EYT açıklaması: 4,5 milyon insanımızı emekli edeceğiz
AK Parti'den EYT açıklaması: 4,5 milyon insanımızı emekli edeceğiz
407 YORUM
Gündem