İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı
AA

Vatan savunmasından Cumhuriyet'in kuruluşuna, reformlardan demokratik hayatın yerleşmesine kadar Türk tarihine damga vuran 2'nci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün vefatının üzerinden 47 yıl geçti.

ANMA TÖRENİNE KAR ENGELİ

İnönü için her yıl bu tarihte Ankara'da anma töreni düzenlenirken, bu sene olumsuz hava şartları nedeniyle tören gerçekleşmedi.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün yakın silah arkadaşı, İnönü Savaşlarının komutanı Mustafa İsmet, 24 Eylül 1884'te İzmir'de doğdu.

Malatya'ya yerleşmiş Kürümoğulları Ailesi'nden Hacı Reşit Bey ile Bulgaristan'ın Deliorman Türklerinden Cevriye Hanım'ın oğlu olan Mustafa İsmet, ilk öğrenimini Foça ve Sivas'ta mahalle mektebinde tamamladıktan sonra Sivas Askeri Rüştiyesini birincilikle bitirdi.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

İLK GÖREV YERİ EDİRNE OLDU

Topçu Harbiyesi'nden 1903'te teğmen rütbesiyle yine birincilikle mezun olan Mustafa İsmet, Pangaltı'daki Harp Akademisinde öğrenime başladı. 1906'da akademiyi de birincilikle bitirip "Altın Maarif" madalyasıyla ödüllendirilen Mustafa İsmet, kurmay yüzbaşı rütbesiyle ilk görev yeri olan Edirne'ye atandı.

Bu görevi sırasında İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne giren Mustafa İsmet, 1908'de kolağası oldu ve 31 Mart Olayı (13 Nisan 1909) olarak bilinen ayaklanmayı Selanik'ten gelerek bastıran Hareket Ordusu'nda kurmay yüzbaşı olarak görev aldı.

İttihat ve Terakki faaliyetleri sırasında yolu Selanik'e düşen Mustafa İsmet, burada Mustafa Kemal'le tanışma fırsatı buldu. Bu karşılaşma, uzun yıllar sürecek "dava ve silah arkadaşlığı"nın da temellerini attı.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

ATATÜRK'ÜN EN GÜVENDİĞİ İSİMLERDEN BİRİYDİ

1910-1913 yıllarında Yemen İsyanı'nın bastırılması harekatına katılan Mustafa İsmet, hudut problemleri ve asilerle yapılan anlaşmalarda başarılı hizmetleri ve mesleki özellikleriyle dikkati çekti. Mustafa İsmet, I. Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde Kolordu Komutanı olarak Atatürk'le çalışırken, dostlukları ve devletin geleceği hakkında ortak fikirleri gelişti.

Ardından Suriye Cephesi'nde savaşan Mustafa İsmet, yeni Cumhuriyet'in kurulma aşamasında Atatürk'ün en güvendiği isimlerden oldu. Mustafa İsmet, 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Edirne milletvekili olarak girdikten sonra, 3 Mayıs'ta İcra Vekilleri Heyeti'nde Genelkurmay Başkanı oldu.

Albay Mustafa İsmet, bu görevler uhdesinde kalmak üzere Garp (Batı) Cephesi Komutanlığı görevine getirildi. Kuruluş aşamasındaki düzenli ordu ile Çerkez Ethem ayaklanmasının ve iç isyanların bastırılmasında etkin rol oynadı.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

'İNÖNÜ' SOYADINI ATATÜRK VERDİ

Cumhuriyetin ilanından sonra 1923-1924 yıllarında ilk hükümette Başbakan olarak görev alan, Halk Fırkası Genel Başkan Vekilliğini üstlenen Mustafa İsmet, 1934'te Soyadı Kanunu çıktığında Atatürk'ün verdiği "İnönü" soyadını aldı. Başbakanlık görevini 1925-1937 yıllarında sürdüren İnönü, Atatürk'ün vefatından sonra 11 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin İkinci Cumhurbaşkanı seçildi.

Bu görevinin yanı sıra CHP Genel Başkanlığı'na da getirilen İnönü, CHP'nin 26 Aralık 1938'de toplanan I. Olağanüstü Kurultayı'nda partinin değişmez genel başkanı seçilerek "Milli Şef" unvanı aldı. İnönü, Avrupa'yı uçurumun kenarına sürükleyen İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye'yi savaşın dışında tutarak olası yıkımların önüne geçti.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

MUHALEFET LİDERLİĞİ YAPTI

Genç Cumhuriyetin "İkinci Adamı" İnönü, çok partili demokratik hayata geçilmesinde önemli bir rol oynayarak, 14 Mayıs 1950'de iktidarı seçimle devretti. Demokrat Parti'nin çoğunlukla iktidara gelmesi üzerine İnönü, Cumhurbaşkanlığından çekilerek muhalefet liderliği görevine başladı.

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinden sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçilen ve 10 Kasım 1961'de Başbakanlığa atanan İnönü, 1965'te bu görevden ayrıldıktan sonra milletvekili olarak siyasi yaşamını sürdürdü. İnönü, 1972'de toplanan CHP Kongresi'nde kendi desteklediği grubun, Bülent Ecevit'in listesi karşısında yenilgiye uğraması üzerine genel başkanlıktan istifa ederek senatör kimliğiyle TBMM'de görev yapmaya devam etti.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

25 ARALIK 1973'TE VEFAT ETTTİ

Cumhuriyet tarihi boyunca 1923-1924, 1925-1937 ve 1961-1965 yıllarında Başbakan olan İnönü, 25 Aralık 1973'te bir hafta süren rahatsızlığının ardından hayata gözlerini yumdu. İsmet İnönü'nün naaşı, hükümet kararıyla Anıtkabir'e defnedildi. İsmet İnönü'nün, 1916'da evlendiği Mevhibe Hanım'dan birisi Kurtuluş Savaşı sırasında ölen İzzet ile Ömer, Erdal, Özden isimli dört çocuğu oldu.

İsmet İnönü'nün vefatının 47'nci yılı

Haber Kaynağı: Anadolu Ajansı (AA)